“Er waren tien jaar geleden nog geen verhitte debatten in steden over de rol van woningcorporaties, wijkaanpak of Marokkanen- en Antilianengemeenten. Inmiddels loert de politiek altijd om de hoek”, zegt Sadik Harchaoui, directeur van Forum, Instituut voor Multiculturele Vraagstukken. Hij beklaagt zich over het feit dat de afschaffing van specifiek beleid vanuit Den Haag leidt tot een passieve houding van gemeenten tegenover integratiebeleid. “De urgentie is groot om uit deze verstikkende wurggreep te komen. Dat zal op lokaal niveau moeten gebeuren. De opgave waar steden voor staan, is enorm.”
Wat valt het meest op in het huidige migratie- en
integratiedebat, in relatie tot de afgelopen jaren?
“Het publieke debat over migranten wordt tegenwoordig
voornamelijk gevoerd vanuit het perspectief van het verleden en de
arbeidsmigratie die we ooit hebben gehad van Marokkanen en Turken.
Als het gaat om Polen en Bulgaren, dan roepen velen: o nee, zoiets
willen we niet weer! We hebben het in de jaren 60 en 70 gedaan; dat
is ons niet bevallen. Ze hebben hun kinderen niet goed opgevoed en
kijk wat voor last we daarvan nog steeds hebben. Dus: grenzen
sluiten. Wat je nu ziet gebeuren, is dat het kijken naar
integratie-problematiek volstrekt samenvalt met migratie en met het
denken en praten daarover.”
“Politici zijn enorm bang om aan de burger te moeten vertellen dat
ze niet alleen langer moeten werken of minder vakantiedagen zullen
krijgen, maar dat er ook meer migranten nodig zijn voor de
economie. Dat is niet goed voor je politieke carrière op dit
moment. Electorale angst is een groot probleem voor de toekomst van
Nederland. Maar dat neemt de urgentie niet weg dat je integratie
moet gaan scheiden van migratie. Integratie gaat over het nu.
Migratie gaat over de toekomst. Dan moet je dus niet zeggen over de
Polen: ze moeten eruit want ‘die vervelende dronken Polen ook
altijd’. Nee, dat is integratieproblematiek. Zij zijn hier, en we
hebben ze nodig in de bouw, op het land en noem maar op.”
Wat zijn de opgaven van steden voor migratie en integratie
de komende tijd?
“De centrale vragen zijn: hoe zullen de steden omgaan met
migratiebewegingen die zo hard nodig zijn vanwege economische
motieven? En tegelijkertijd: hoe kunnen zij die bewegingen zodanig
kanaliseren dat de sociale spankracht op orde blijft en autochtonen
zich niet vervreemd gaan voelen in de wijk? Om die reden kijk ik
bezorgd naar de terugtrekkende beweging van dit moment van
gemeenten op dossiers als integratie en segregatie. Je wilt
problemen aanpakken en problemen zijn altijd specifiek. Om het
mantra van generiek beleid dan maar te blijven herhalen is weinig
effectief! Dat is een verstikkende wurggreep waar we op dit moment
inzitten waardoor je eigenlijk over de toekomst van de stad
moeilijk kunt nadenken.”
“Er zit een enorme blokkade in het publieke debat over: wat
wordt de rol van corporaties, gaan zij zich meer bemoeien met de
huisvesting van Polen, Hongaren, Roemenen? Wat doen we met
honderdduizenden weinig participerende allochtone vrouwen; kunnen
we ze zodanig opleiden dat ze eenvoudig werk in de zorg kunnen
doen? Vind maar eens een minister die daar nu wat specifieks aan
gaat doen! Er is een proces van framing en reframing nodig waarbij
rechtsstaat en economie centraal moeten staan. Als je een stevige
rechtsstaat hebt met goede politiehandhaving en je zet daar een
goed economisch perspectief onder, dan ben je eigenlijk al een heel
eind. De rest is eigenlijk luxe, franje, vrijheid. Daar is de
samenleving zelf aan zet.”
Hoe ziet u de toekomst van migranten in de stad?
“Het belang van steden en met name van de Randstad zal de
komende decennia toenemen. De bevolking van de Randstad zal dan
bovendien voor een groot gedeelte uit (kinderen van) migranten
bestaan. Daarmee komt de nadruk van het integratievraagstuk meer en
meer op die regio te liggen. In het algemeen blijft de stad te
maken hebben met conflicten, incidenten, polarisatie en gedoe, om
de doodeenvoudige reden dat de stad altijd een emancipatievehikel
was en zal blijven. De stad zal altijd een heel interessante mix
van mensen aantrekken, namelijk creatieve mensen op zoek naar
innovatie, naar voorzieningen, naar kunst, cultuur en naar
relatieve tolerantie. De stad trekt altijd hoogopgeleide
kapitaalkrachtige mensen aan en dus zal er ook altijd wel geld in
de stad blijven. Tegelijkertijd komen er natuurlijk altijd mensen
aan de onderkant van de arbeidsmarkt op de stad af en daarmee ook
migranten en illegalen. Het idee van de stad ‘als rustig bezit’, zo
van ‘we passen er een beetje op’, de burgemeester opent iets en
knipt eens een lintje door, zal er ook de komende tien jaar niet
inzitten.”
Bron:
Simone Ketelaars, City Journal jubileumnummer, mei 2011