Zelfredzaamheidsladder: instrument voor trajectbegeleiding.

In Groningen hebben de medewerkers van het Stimuleringsproject Allochtone Groepen (SPAG) een aantal instrumenten tot hun beschikking om hun werk te kunnen doen. Enkele jaren geleden koos de dienst Sociale Zaken en Werk van de Gemeente Groningen voor casemanagement als werkwijze. Binnen deze werkwijze ontwikkelde de dienst Sociale Zaken en Werk de zelfredzaamheidsladder als instrument voor trajectbegeleiding.

Zelfredzaamheidsladder

In het kader van het project ‘Groningen op de Ladder’ ontwikkelde de dienst Sociale Zaken en Werk?de zelfredzaamheidsladder. De ladder telt zeven treden en zoals elke ladder wordt hij van onderaf beklommen. In het overzicht staat bij de treden steeds wat de klant aan het eind van dit deel van het traject moet kunnen. De laddertreden suggereren een bepaalde volgorde. Bij specifieke doelgroepen kan niet zonder meer op een bepaalde trede worden opgestapt. De ladderindeling houdt bijvoorbeeld geen rekening met migranten die geen huis hebben, getraumatiseerd zijn of de Nederlandse taal onvoldoende beheersen. Voor deze groepen heeft het SPAG-project het ‘keukentrapje’ ingevoerd. Het moet hen individueel helpen op te stappen op die laddertrede die bij ze past.

Een groot deel van het keukentrapje valt buiten de arbeidstoeleiding als zodanig, maar vormt een onderdeel van de zorg- en hulpverlening. Zo zal in het begin veel aandacht uitgaan naar het vinden van passend onderdak. In het kader van het SPAG-project zijn ook afspraken gemaakt met de woningcorporaties over het toekennen van urgentiepunten aan de deelnemers. Voor het SPAG-project in Groningen zijn andere specifieke instrumenten het outreachend werken en de crossculturele benadering in de relatie klant-consulent

Methodiek

De methodiek die de gemeenten Groningen in het SPAG-project toepast is geen unieke aanpak. De verschillende elementen worden in Groningen elders binnen de dienst Sociale Zaken en Werk dagelijks toegepast. De methodiek bestaat uit de volgende onderdelen:

melding en intake
het diagnosegesprek
een diagnose stellen
een trajectplan maken
op traject plaatsen
de klant volgen
uitstroom en nazorg

De praktijkervaringen vanuit het SPAG-project leverden de gemeente Groningen nieuwe inzichten op om migranten de meest geschikte trajecten aan te bieden en hen optimaal te begeleiden. Een voorbeeld is dat consulenten regelmatig hun eigen contacten inzetten. Ook leerde de praktijk welke vaardigheden belangrijk zijn voor consulenten die met deze doelgroepen werken. Vertrouwen, positieve aandacht, wederzijds respect en intercultureel bewustzijn?vormen de basis voor de rol van consulent.

Conclusies

Een belangrijke constatering is dat de problemen van de klanten die voor het SPAG-project in aanmerking kwamen complexer bleken dan voor de aanvang was verwacht. Er waren meer inspanningen en voorzieningen nodig dan vooraf bedacht was. Aandachtspunten binnen deze aanpak zijn:

Deskundigheid organisatie
Deskundigheid partners
Bereidheid werkgevers

Toepassing

De dienst Sociale Zaken en Werk van de gemeente Groningen werkt met casemanagement. De consulent maakt een diagnose van de mogelijkheden en belemmeringen van de klant en stelt samen met hem een trajectplan op. De diagnose maakt duidelijk waar de klant op de zogeheten zelfredzaamheidsladder staat. De bovenste trede is de uitstroom naar regulier werk en dus uit de uitkering.